การขนส่งจราจรทางบกนับได้ว่าเป็นกิจกรรมสำคัญอย่างหนึ่งของการให้บริการสาธารณะของรัฐบาลที่ให้แก่ประชาชนทั่วไป การจราจรทางบกได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม  คุณภาพชีวิตและการดำเนินชีวิตประจำวันของประชาชนเป็นอย่างมาก การบริการจราจรทางบกได้มีหน่วยงานราชการที่มีหน้าที่รับผิดชอบการให้บริการอยู่หลายหน่วยงานกระจายอยู่ในกระทรวง กรม กอง ต่างๆ ของทางราชการ การให้บริการดังกล่าวประกอบทั้งการลงทุนก่อสร้างระบบการจราจร การดูแลรักษา  รวมทั้งการพัฒนาคุณภาพของระบบการจราจร ซึ่งสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.)  กระทรวงคมนาคม หรือสำนักงานคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก (สจร. เดิม) เป็นหน่วยงานกลางที่ทำหน้าที่กำหนดนโยบายด้านการจราจรและการขนส่งของประเทศ ตลอดจนทำหน้าที่ประสานการติดตามการปฏิบัติงานของหน่วยงานที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องด้านจราจรและขนส่ง เพื่อให้มีการดำเนินการตามนโยบาย แผนงาน  โครงการและมาตรการต่างๆ  ด้านการจราจรและขนส่งให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลสูงสุด

เพื่อให้การทำหน้าที่ดังกล่าวข้างต้นสัมฤทธิผลและเป็นไปตามนโนบายด้านการจราจรและขนส่ง จำเป็นอย่างยิ่งที่ สนข. จะต้องมีระบบการติดตามและประเมินผลความสำเร็จของระบบจราจรที่ได้มีการดำเนินการ เพื่อให้มีการพัฒนาและปรับปรุงประสิทธิภาพและประสิทธิผลงานด้านการจราจรอย่างต่อเนื่อง  ทั้งนี้ได้มีมติคณะรัฐมนตรีในวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ.2542 เห็นชอบให้มีการจัดวางระบบการประเมินผลหน่วยงานและโครงการในลักษณะของระบบเปิด และเพื่อให้ทุกๆ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับงานด้านการจราจรได้มีโอกาสเข้าถึงระบบประเมินผล ซึ่งจะช่วยให้ทุกส่วนราชการมีการประเมินผลแผนงานและโครงการที่อยู่ภายใต้การดูแลในระบบเปิดเช่นเดียวกัน ประกอบกับให้ดำเนินการพัฒนาระบบการติดตามและประเมินผล ในแนวทางที่เหมาะสมและมีความสอดคล้องเชื่อมโยงกับกระบวนการจัดเก็บข้อมูล และนโยบายการแก้ไขปัญหาการจราจรตามคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก (คจร.) และภารกิจของ สนข.

สนข. จึงได้เห็นชอบหลักการที่จะต้องมีการศึกษาวิจัย เพื่อพัฒนาระบบติดตามและประเมินผลเพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการติดตามและประเมินผลความสำเร็จของระบบจราจรและขนส่งในประเทศในแต่ละระดับ และยังเป็นการช่วยพัฒนาบุคลากรของ สนข. และหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการจราจรและขนส่งให้มีความรู้ ความเข้าใจในการทำหน้าที่ติดตามและประเมินผล ตลอดจนการพัฒนาระบบติดตามและประเมินผลได้อย่างเป็นมาตรฐาน มีประสิทธิภาพและเป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป

สถาบันวิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (TU-RAC)ได้รับมอบหมายให้ดำเนินการศึกษาในครั้งนี้โดยมีวัตถุประสงค์ในการดำเนินงาน คือ เพื่อพัฒนาระบบติดตามและประเมินผลการดำเนินงานด้านการจราจรและขนส่งในระดับภาพรวมและระดับโครงการ เพื่อพัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ สำหรับการติดตามและประเมินผลแผนงาน / โครงการด้านการจราจรและขนส่ง และเพื่อดำเนินการใช้ระบบติดตามและประเมินผลรวมทั้งโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่พัฒนาขึ้นในสถานการณ์จริง โดยการเก็บข้อมูลภาคสนามในพื้นที่ 11 จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพฯ ภูเก็ต ขอนแก่น สมุทรปราการ ปทุมธานี สมุทรสาคร นครปฐม นนทบุรี กาญจนบุรี ระยอง และเชียงใหม่  โดยการทดสอบประสิทธิภาพและประสิทธิผลของระบบรวมถึงการเพิ่มความรู้ ทักษะ และความสามารถของบุคลากรของ สนข.  และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ด้านการติดตามและประเมินผลแผนงาน / โครงการด้านการจราจรขนส่ง ซึ่งการศึกษาได้ดำเนินการภายใต้กรอบอำนาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัติคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก พ.ศ. 2521 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 และแผนหลักด้านการจราจรและขนส่งช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 (พ.ศ.2540-2544)  อย่างไรก็ดีการศึกษานี้ได้ทบทวนการวางระบบการติดตามและประเมินผลการดำเนินงานของกระทรวงคมนาคม (พ.ศ. 2544) และรูปแบบการติดตามแผนงาน / โครงการที่ปฏิบัติการอยู่ภายหลังการเปลี่ยนโครงสร้างและภารกิจของ สนข.  ด้วยแล้ว

1 เพื่อพัฒนาระบบติดตามและประเมินผลการดำเนินงานด้านการจราจรและขนส่งซึ่งมี 2 ระดับ คือ ระดับภาพรวม (รับผิดชอบโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้านการจราจรและขนส่งในส่วนกลาง ได้แก่ สนข. และหน่วยงานอื่นๆ) และระดับโครงการ (รับผิดชอบโดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในระดับจังหวัด) โดยระบบติดตามและประเมินผลจะประกอบด้วยตัวชี้วัดสัมฤทธิ์ผลของแผนงาน /โครงการ วิธีดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลและวิธีการวิเคราะห์ข้อมูลที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริง

2 เพื่อพัฒนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์ สำหรับการติดตามและประเมินผลแผนงาน /โครงการด้านการจราจรและขนส่งที่สอดคล้องกับระบบติดตามและประเมินผลที่พัฒนาขึ้น โดยโปรแกรมดังกล่าว จะทำหน้าที่เป็นหน่วยรับข้อมูลและประเมินผลข้อมูล และเป็นฐานข้อมูลเพื่อการตัดสินใจในแผนงาน / โครงการ ทั้งในระดับจังหวัด ระดับภูมิภาคและระดับประเทศ

3 เพื่อดำเนินการใช้ระบบติดตามและประเมินผลรวมทั้งโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่พัฒนาขึ้นในสถานการณ์จริง คือ ในพื้นที่จังหวัดต่างๆโดยการทดสอบประสิทธิภาพและประสิทธิผลของระบบ

4 เพิ่มความรู้ ทักษะ และความสามารถของบุคลากรของ สนข. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ด้านการติดตามและประเมินผลแผนงาน / โครงการด้านการจราจรขนส่งรวมทั้งการพัฒนาตัวชี้วัดให้มีความสอดคล้องกับการติดตามและประเมินผลแผนงาน / โครงการด้านการจราจรและขนส่ง

1 ขอบเขตในเชิงทั่วไป เป็นการศึกษาและวางระบบติดตามและประเมินผล ภายใต้กรอบอำนาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัติคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก พ.ศ. 2521 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 และแผนหลักด้านการจราจรและขนส่งฉบับที่ 1 ช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 (พ.ศ.2540-2544)
2 ขอบเขตในเชิงเฉพาะ แบ่งเป็น
2.1 ระบบติดตาม เป็นการศึกษาและพัฒนาวิธีการติดตามการดำเนินงานโครงการต่างๆ ทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค โดยการกำหนดกรอบของตัวชี้วัดการติดตามอย่างน้อยต้องให้ครอบคลุมในประเด็นหลัก คือ การติดตามความก้าวหน้าของโครงการ การติดตามการใช้ทรัพยากร และการติดตามระยะเวลาดำเนินโครงการรวมทั้งอาจมีการเพิ่มเติมประเด็นในการติดตามให้สอดคล้องกับลักษณะเฉพาะของแต่ละโครงการ
2.2 ระบบประเมินผล เป็นการศึกษาและพัฒนาวิธีการประเมินผลการดำเนินงานด้านการจราจรและขนส่งในภาพรวมของประเทศและตามกลุ่มแผนงาน (6 กลุ่มแผนงาน) โดยระบบดังกล่าวจะมีเนื้อหาครอบคลุมตามแผนงาน ดังนี้
(1) การปฏิบัติตามนโยบายแผนหลักด้านการจราจรและขนส่งฉบับที่ 1 ช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2540-2544) ซึ่งจะเป็นแนวทางในการติดตามแผนหลักด้านการจรจาจรและขนส่งฉบับที่ 2 ต่อไป
(2) การปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรี (ครม.) ที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาจราจร การปฏิบัติงานตามมติคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก (คจร.) การปฏิบัติงานตามมติคณะอนุกรรมการที่ คจร. แต่งตั้ง
(3) แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณของ สจร.
(4) ประมวลโครงการแก้ไขปัญหาการจราจรประจำปีงบประมาณของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาจราจรในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
(5) แผนงานการจัดทำ แผนแม่บทด้านการจราจรและขนส่งกรุงเทพมหานครและปริมณฑล (รวม 6 จังหวัด) และเมืองภูมิภาค (5 จังหวัด)
(6) แผนงาน / โครงการด้านการจราจรขนส่งระหว่างเมือง
(7) แผนงาน / โครงการเงินกู้ หรือเงินช่วยเหลือจากต่างประเทศเพื่อการแก้ไขปัญหาจราจรและขนส่ง
(8) แผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหารจราจรเร่งด่วนประจำปีงบประมาณของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล

ทั้งนี้ระบบประเมินผลดังกล่าวจะประกอบไปด้วย 3 ส่วน โดยส่วนที่หนึ่ง คือ ตัวชี้วัดความสำเร็จของการดำเนินงานด้านการจราจรและขนส่ง ทั้งระดับภาพรวม และตามกลุ่มแผนงานที่ครอบคลุมพื้นที่กรุงเทพมหานคร และปริมณฑล และเมืองภูมิภาคที่มีการทำแผนแม่บทการจราจรส่วนที่สอง คือ เกณฑ์ที่ใช้วัดความสำเร็จแต่ละตัวชี้วัด ส่วนที่สาม คือ กรรมวิธีทางข้อมูล ได้แก่การเก็บรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล

2.3 ระบบฐานข้อมูลสำหรับการติดตามและประเมินผล ประกอบไปด้วย 2 ส่วนคือ ส่วนที่เป็นโปรแกรมสำเร็จรูปด้านการติดตามและประเมินผลที่สอดคล้องกับระบบติดตามและประเมินผลที่พัฒนาขึ้นตามวัตถุประสงค์ที่ 1.1.1 และส่วนที่เป็นข้อมูลทั้งที่เป็น Input Data ที่ได้จากการศึกษาภาคสนาม และ Output Data อันเป็นผลจากการประมวลผล Input Data ที่อยู่ในรูปของ Text อันจะนำไปใช้กับระบบฐานข้อมูลอื่นต่อไป

2552

สำนักแผนงาน

สรุปผลการประเมินโครงการ

จากการพัฒนาระบบติดตามและประเมินผลรวมถึงการพัฒนาโปรแกรมติดตามและประเมินผลที่ปรึกษาได้คัดเลือกโครงการของทุกจังหวัดใน 11 จังหวัดตัวอย่างเพื่อทดสอบระบบติดตามและประเมินผลที่พัฒนาขึ้นโดยได้กำหนดเกณฑ์ในการคัดเลือกโครงการดังนี้

1 ความครบถ้วนของรายละเอียดของข้อมูลโครงการ เช่น หลักการและเหตุผล เป้าหมายวัตถุประสงค์ งบประมาณ เป็นต้น ในบางโครงการได้ดำเนินการแล้วเสร็จ แต่หน่วยงานที่รับผิดชอบมีรายละเอียดส่งข้อมูลโครงการไม่ครบถ้วน

2 ผลกระทบของโครงการต่อประชาชน โครงการที่เลือกทำการประเมินเป็นโครงการที่มีความสำคัญและส่งผลกระทบต่อประชาชนผู้ใช้รถใช้ถนน

3 ลักษณะโครงการ เป็นโครงการที่อยู่ในแผนงานฉบับต่างๆ ซึ่งอยู่ในขอบเขตการศึกษาในครั้งนี้ และไม่ควรเป็นงานประจำ หากเป็นโครงการที่ได้ดำเนินการในรูปแบบเดียวกันในหลายจังหวัดจะทำให้สามารถเปรียบเทียบการผลการประเมินโครงการที่นำมาทดสอบระบบประเมินผลที่พัฒนาขึ้นได้

4 ระยะเวลาในการดำเนินโครงการ เป็นโครงการที่แล้วเสร็จในปี 2544-2545หากโครงการแล้วเสร็จนานเกินไปผลจากการประเมินจะเป็นผลกระทบจากการดำเนินโครงการ

- รายงานฉบับสมบูรณ์

รายชื่อผู้ที่สามารถติดต่อสอบถามข้อมูล
สำนักแผนงาน
เบอร์ไทร  0-2215-1515